Mobil Chipset (Yonga Seti) Nedir?

Telefonlar ve tabletler çeşit çeşittir. Ucuzu var, pahalısı var, hızlısı, yavaşı, bağlantısı, kamerası, çeşit çeşit… Telefonların çoğu özelliğini belirleyen şey yonga setidir, çünkü performansından kamera kapasitesine kadar birçok özellik bunun içinde saklıdır. Yonga setleri de çeşitlidir. Özellikle, alt sınıf, orta sınıf, üst sınıf olmak üzere 3 ana sınıfa ayrılırlar. Hatta, bir telefonun hangi sınıfa girdiğine yonga setine bakarak karar verilir. Yongaları üreten birkaç büyük/tanınmış firma var. Gelin, önce yongaların özelliklerinden bahsedelim, sonra da çeşitlerine bakalım.

Mobil yonga seti nedir? İşlemcisinden, belleğine, grafik kartına, sensörlere kadar birçok sistem parçasını bir arada tutan şeye verilen addır. Bilgisayardaki anakarttan çok daha küçük olup, çok daha fazla birimi ve özelliği içinde barındırmaktadır. Yonga setlerinin kapasitesi, ona entegre edilecek birimleri de etkiler. Şöyle ki, eğer yonga setinin kapasitesi o birimin özellikleri için yetersiz ise o birimi, yongaya ilave edemezsiniz. Örneğin; Kamera biriminde 12mb’ye kadar destekliyorsa yonga seti, 16mb’lik kamera dahil edemezsiniz o telefona. Dolayısıyla, yonga setinin kapasitesi, sınırlayıcı bir özellik taşımaktadır. Yıllar içinde yonga setlerinin boyutları gittikçe küçüldü, kapasitesi ise arttı. Hatta işlemciyi, grafik kartını, ağı verimli kullanması sağlanarak kullanım esnasındaki ısısı da batarya harcaması da azaltıldı.

Mimari

Başta ARM ve Intel olmak üzere iki firmanın mimarisi kullanılıyordu. Yakın zaman önce Intel, mobil sektörden çekilince, tüm yonga setleri ARM mimarisi üzerine kurulur hale geldi. Qualcomm Snapdragon, MediaTek MT, Samsung Exynos, A serisi, hepsi ARM mimarisi üzerine kuruludur. ARM, mimarisini sürekli geliştirerek ve güncelleyerek, yonga seti üreticilerine tasarımını satmaktadır. Mimari, çekirdek sayısını belirler, video kodeklerini okur ve daha pek çok işleme öncülük eder. Mimari öyle tasarlanmalıdır ki üzerine kurulu yonga seti verimli çalışarak telefonun daha serin kalmasını da sağlasın.

Performans

Performansı etkileyen birçok unsur vardır. Mesela, RAM gücü yıldan yılda değişti. Eskiden LDDR2 kullanılıyordu, sonra LDDR3 oldu. Son yıllarda LDDR4 ve en son LDDR4x kullanılıyor. RAM’in hızında fark yaratan bu versiyonlar, yonga setinin toplam sergiyeleceği performansı da etkiler. Sadece bu mu? Tabii ki hayır. GPU bir diğer önemli unsurdur. Qualcomm’un Adreno serisi, ARM’nin Mali serisi meşhur GPU’lar arasındadır. Tabii, bunlar da yıldan yıla yeni versiyonlarla, daha yüksek kapasiteyi daha tasarruflu sağlayarak verimliliği üst düzeye çıkardılar. Bunların yanısıra CPU çok önemlidir. Birim zamanda yapılan işlem hızını belirler. CPU’nun çekirdek sayısı dolaylı yoldan etkilese de, genelde 2 çekirdek güçlü olur, diğerleri yardımcı olarak kullanılır. Çünkü, 2 çekirdekten fazlasına çoğu zaman ihtiyaç olmadığı tespit edilmiş yonga seti üreticileri tarafından. Mimarinin 64-bit olması fark yaratan bir başka unsurdur. Gerçi artık tüm telefonlar 64-bit kullanıyor. Ayrıca, bellek (disk) teknolojisi de performans için önemlidir. SD kart yerine, eMMC kullanılmaya başlandı, sonra da daha ileriye gidip UFS 2.0, UFS 2.1 çıkarıldı. Yakında UFS 3.0’ın çıkacağı ve UFS 2.1’in iki katı kapasite sunacağı bildirildi.

Verimlilik derken dikkat çekmek istediğimiz hususlar var. Kaynakların kullanımı minimize edilir, üretilen performans maksimize edilir ve bütün bunlar gittikçe daha küçük yonga setine sıkıştırılır. Yakın zaman öncesine kadar 28nm olan yongalar, 14nm’ye indi, oradan 10nm’ye indi. Şimdi de 7nm çıkmak üzere piyasaya. Diğer bir deyişle, batarya daha az (yavaş) tüketiliyor, işlemci ve grafik işlemci gücü artılıyor, yonga setinin kapladığı alan azaltılıyor.

En İyisi

Gerçekten en iyisi yok. Yılın başında Huawei, Kirin ile en üstün yonga setini çıkarır piyasaya, yıl ortasında Samsung, Exynos ile daha iyisini yapar, sonrasında yıl sonunda Apple, A serisi ile daha iyisini çıkartır. Bir iki ay sonra tekrar Huawei hepsinden iyisini sunar piyasaya. Ve bu böyle döngü halinde devam eder. Tabii Qualcomm ve MediaTek gibi yonga setinin dev üreticileri de yılın farklı dönemlerinde bayrağı eline alıp bir süre sonra kaybederler, sonra tekrar alıp, tekrar kaybederler. Dolayısıyla en iyisi şudur, yok öbürüdür demek sadece bir aldatmacadır.

Yapay Zeka

2017’de piyasaya sürülen Huawei Mate 10 serisi ile birlikte ilk defa bir yonga setinde yapay zeka kullanıldı. Daha sonra Apple da yapay zekalı yonga setiyle çalışan telefon sürdü piyasaya. Yapay zekalı ilk yonga seti olan HiSilicon Kirin 970, 10nm olup oldukça yüksek performans değerlerine sahiptir. Bunu kullanan Huawei View 10 modeli 2018’in başında CES fuarında “en iyi telefon” seçildi.

Yapay zeka, katmanlar dolusu hesaplar yaparak zamanla öğrenebilme kabiliyetine sahiptir. Bu katmanlara sinirsel ağlar (neural networks) denir. Örneğin yapay zeka, spam e-postaları öğrenebilir ve gelen yeni e-postaların spam karakteri gösterip göstermediğine karar verebilir. Ayrıca, resimleri, insan yüzünü, vesaireyi yapay zekayla öğrenip tanır hale gelebiliyor.

Mobil yonga setindeki yapay zeka neler yapıyor? GPU ile grafiklerin çalıştırılmasını yapay zeka ile verimli hale getirerek, batarya tüketimini minimize ediyor. Ayrıca, mesela Huawei’nin söylediğine göre, saniyede 2,000 resmi algılayabiliyor. Oysa yapay zekasız, standart bir işlemci bunu yapabilmek için en az 20 saniyeye ihtiyaç duyuyor. Sesinizi, yüzünüzü tanımayı öğrenebilir, cümlelerde kullandığınız emojileri öğrenip zamanla hangi cümlede hangi emojiyi size önereceğini öğrenebilir.

Böylelikle, yapay zekalı yongalarda telefon kullanımı daha kolay hale geliyor, performans misliyle artıyor, batarya tüketimi daha da azalıyor.

Telefonları incelerken, yonga setinin gücüne/kabiliyetlerine göre alt mı, orta mı, üst sınıf mı olduğunu ayırt edebiliriz. Uzun pil ömrü olan, güçlü kamerası olan, yüksek hızla çalışan, güzel

grafikler sunan, sesi gür ve temiz olan, üstelik de yapay zekaya sahip olsun istiyorsak üst sınıf yonga seti içeren telefonlara bakacağız. Eğer her şeyin en üstü gerekli değilse orta sınıf seçeneğimiz var. Minimal değerler yeterliyse, o halde alt sınıf yonga setli telefonlara göz atacağız. Bu yazıda, yonga seti hakkında özet bir bilgi sunmaya çalıştık. Bakalım gelecekte ne tür yenilikler gelecek.

 

Kaynak: medium.com

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir